دسته‌بندی‌ها

توجه : تمامی مطالب این سایت از طریق ربات جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران توسط آیدی موجود در بخش تماس با ما، به ما اطلاع داده تا مطلب حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

تیری که زدی بر دلم از غمزه

گوش کنید

تیری که زدی بر دلم از غمزه

 

حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵

 

ای شاهد قدسی که کشد بند نقابت و ای مرغ بهشتی که دهد دانه و آبت

خوابم بشد از دیده در این فکر جگرسوز کاغوش که شد منزل آسایش و خوابت

درویش نمی‌پرسی و ترسم که نباشد اندیشه آمرزش و پروای ثوابت

راه دل عشاق زد آن چشم خماری پیداست از این شیوه که مست است شرابت

تیری که زدی بر دلم از غمزه خطا رفت تا باز چه اندیشه کند رای صوابت

هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی پیداست نگارا که بلند است جنابت

دور است سر آب از این بادیه هش دار تا غول بیابان نفریبد به سرابت

تا در ره پیری به چه آیین روی ای دل باری به غلط صرف شد ایام شبابت

ای قصر دل افروز که منزلگه انسی یا رب مکناد آفت ایام خرابت

حافظ نه غلامیست که از خواجه گریزد صلحی کن و بازآ که خرابم ز عتابت

03/09/201716/04/2018, شرح و تفسیر دیوان حافظ شیرازی, شرح و تفسیر شعر

شرح و تفسیر غزل شماره 15 دیوان حافظ شیرازی در مرکز تخصصی شعر و عرفان دیدارجانشرح و تفسیر غزل شماره 15 دیوان حافظ شیرازیشاعر : شمس الدین محمد حافظ شیرازیکتاب : دیوان اشعارقالب شعر : غزلآدرس شعر : شرح و تفسیر غزل شماره 15 دیوان حافظ شیرازی متن کامل ابیات 1 الی 101) ای شاهد قدسی که کِشَد بندِ نقابت / وی مرغ بهشتی که دهد دانه و آبت2) خوابم بشد از دیده در این فکرِ جگرسوز / کاغوش که شد منزلِ آسایش و خوابت3) درویش نمی پُرسی و ترسم که نباشد / اندیشه آمرزش و پروای ثوابت4) راهِ دلِ عشاق زد آن چشمِ خماری / پیداست از این شیوه که مستست شرابت5) تیری که زدی بر دلم از غمزه خطا رفت / تا باز چه اندیشه کند رأی صوابت6) هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی / پیداست که نگارا بلند است جنابت7) دور است سرِ آب از این بادیه هشدار / تا غولِ بیابان نفریبد به سرابت8) تا در رهِ پیری به چه آئین رَوی ای دل / باری به غلط صرف شد ایامِ شبابت9) ای قصرِ دلفروز که منزلگه اَمنی / یارب مکُناد آفت ایام خرابت10) حافظ نه غلامیست که از خواجه گُریزد / صلحی کُن و بازآ که خرابم ز عتابت     شرح و تفسیر غزل شماره 15 دیوان حافظ شیرازی شرح و تفسیر بیت یکم ای شاهدِ قدسی که کِشد بندِ نقابت / وی مرغِ بهشتی که دهد دانه و آبتای محبوب قدسی یا ای فرشته قدسی ، که بندِ نقابت را باز می کند ؟ یعنی که به تماشای دیدار مطهّرت مشرف می گردد ؟ بند کشیدن کنایه از دیدن روی محبوب است . یعنی وصالت برای که میسّر می گردد . و ای مرغ بهشتی دانه و آب تو را که می دهد ؟ یعنی مأکولات و مشروبات تو را که تهیه می کند . شرح و تفسیر بیت دوم خوابم بشد از دیده در این فکرِ جگرسوز / کاغوش که شد منزلِ آسایش و خوابتخوابم از چشم رفت از این فکر جگرسوز که آغوش که خوابگاه تو شد یعنی در آغوش که خوابیده و غنوده ای . شرح و تفسیر بیت سوم درویش نمی پُرسی و ترسم که نباشد / اندیشه آمرزش و پروایِ ثوابتاحوالی از درویش نمی پُرسی یعنی درویش را مورد تفقد قرار نمی دهی . می ترسم که فکر آمرزیدگی و کسب ثواب نداشته باشی . یعنی از اینکه احوالی از درویش نمی پُرسی و به حالش رسیدگی نمی کنی . می ترسم که از احوال مذکور در تو نباشد یعنی فکر مورد عفو قرار گرفتن و کسب ثواب نداشته باشی . شرح و تفسیر بیت چهارم راهِ دلِ عشاق زد آن چشمِ خماری / پیداست از این شیوه که مستست شرابتآن چشم مخمورانه راهِ دلِ عشاق را زد یعنی با تیر غمزه و مژگان خود دل عشاق را دیوانه کرد . از این شیوه و صنعت پیداست که شرابت قتال است . یعنی از شدت مستانگی است که چشمانت دل ها را دیوانه کرد و مستانگی شدید هم از قتال بودن شراب است . شرح و تفسیر بیت پنجم تیری که زدی بر دلم از غمزه خطا رفت / تا باز چه اندیشه کند رأی صوابتتیری که از غمزه بر دلم زدی به هدف اصابت نکرد و خطا رفت . عجبا ، فکر صائب تو بعد از این چه تدبیر کند . یک تیر دیگر هم می زند به قلبم ؟ یا اینکه اهمال نموده و ترک می کند . شرح و تفسیر بیت ششم هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی / پیداست نگارا که بلند است جنابتهر ناله و فریاد و فغانی که کردم نشنیدی . معلوم می شود ای نگار ، پیشگاه تو خیلی بلند است و رفیع . یعنی از کمال رفعت ناله کسی به آنجا نمی رسد که بشنوی . چنانکه گفت اند : یارب غمِ ما را که به عرضِ تو رساند / کانجا که تویی باد رسیدن نتواند . شرح و تفسیر بیت هفتم دور است سرِ آب از این بادیه هشدار / تا غولِ بیابان نفریبد به سرابتدر این بادیه عشق ، سرچشمه وصال دور است . عقلت را جمع کن که غول یعنی رقیب ، تو را با دروغ گول نزند . یعنی با دادن وعدۀ وصال جانان ، تو را به تهلکه نیاندازد . [ هشدار = در اینجا به معنی عقلت را جمع کن . غول = آدم بیابانی را گویند که به عقیده عوام الناس وجود خارجی دارد ولی حدیث شریف نفی کرده است ] شرح و تفسیر بیت هشتم تا در رهِ پیری به چه آئین رَوی ای دل / باری به غلط صرف شد ایامِ شبابتای دل عجبا که در طریق پیری یعنی هنگام پیری به چه آیین و به چه طریق سلوک می کنی . ایام جوانی تو که بیهوده تلف شد . یعنی جوانی را با غرور و جهالت گذراندی . لااقل در پیری جبران کن . [ آیین = اسلوب و قانون . باری = لااقل . شباب = جوانی ] شرح و تفسیر بیت نهم ای قصرِ دلفروز که منزلگه اَمنی / یارب مکُناد آفتِ ایام خرابتخواجه به قصر جانان خطاب کرده و می فرماید : ای قصری که سبب سرور و خوش حالی می باشی و منزلگه دوستی و آشنایی هستی . از خدا مسئلت می نمایم که آفت ایام خرابت نکند . [ دلفروز = باعث سرور خاطر . آفت = بلا ] شرح و تفسیر بیت دهم حافظ نه غلامیست که از خواجه گریزد / صلحی کُن و بازآ که خرابم ز عتابتحافظ غلامی نیست که از خواجه خود بگریزد . یعنی اگر هزار بلا هم بیند از خواجه خود فراری نمی شود . حالا لطف کن و خشم و غضب را ترک کن یعنی از رویه ات عدول کن که از عتاب ات خرابم . [ حافظ از جور و جفایت تو را ترک نمی کند و از پیشت نمی رود اما از عتاب ات بیش از حد متالم است . پس حالا لطف کن و عتاب را ترک کن . ( عتاب = آزردن . بازآ = در اینجا به معنی عودت و عدول است ) ]دکلمه غزل شماره 15 دیوان حافظ شیرازیدکلمه غزل شماره 15 دیوان حافظ شیرازی h p://dida eja .com/wp-co e /uploads/2017/09/015-Ay-shahede-ghodsi-.mp3 زنگینامه شمس الدین محمد حافظ شیرازیبه اتفاق تذکره نویسان لقب اصلی او شمس الدین است و آن از بیت ذیل که از قطعه در تاریخ وفات اوست برمی آید :به سوی جنت اعلی روان شد / فرید عهد ، شمس الدین محمدنویسنده مقدمۀ دیوان حافظ او را «شمس الملة و الدین» یاد کرده و یکی از دیوانهای چاپی حافظ «شمس الدین والدنیا» نوشته ، بدیهی است که لقب او همان شمس الدین بوده و «ملت» و «دنیا» زائد است .پس از وفات او اهلِ ذوق و عرفان وی را با القاب ذیل خوانده و ستوده اند .بلبل شیراز ، لسان الغیب ، خواجۀ عرفان ، خواجه شیراز ، ترجمان الحقیقت ، کاشف الحقایق ، ترجمان الاسرار ، مجذوب سالک ، ترجمان السان و غیره . نام وی به اتفاق همه صاحبان تذکره ، محمد است و آن از بیت ذیل که از قطعه در تاریخ وفات اوست ، تایید می شود .یگانه سعدی ثانی ، محمدِ حافظ / از این سراچه فانی به دارِ راحت رفتتخلص خواجه ، حافظ است . و …متن کامل زندگینامه شمس الدین محمد حافظ شیرازی را در مرکز تخصصی شعر و عرفان مطالعه نمایید. معرفی کتاب دیوان اشعار حافظ شیرازیامتن کامل معرفی جامع کتاب دیوان اشعار حافظ شیرازی را در مرکز تخصصی شعر و عرفان مطالعه نمایید.منابع و مراجع :شرح سودی بر حافظ – جلد اول – ترجمۀ عصمت ستارزاده – انتشارات نگاه Tags: ای شاهد قدسی که کشد بند نقابت حافظ شیرازی دیوان حافظ شیرازی شرح و تفسیر شعر غزل 15 دیوان حافظ شیرازی

آخرین مطالب